تحول نقش معلم و یادگیرنده در آموزش ترکیبی آینده
کد مقاله : 1505-FUTURESTUDIES
نویسندگان
خاطره بچاری نژاد *
فرهنگی
چکیده مقاله
زمینه و هدف: همه‌گیری کووید-۱۹ نظام‌های آموزشی را به سمت آموزش مجازی سوق داد و اکنون پرسش اساسی، تحول نقش معلم و یادگیرنده در آموزش ترکیبی آینده است. این مقاله با هدف تحلیل تحولات نقش معلم و یادگیرنده در گذار به سوی آموزش مجازی و ترکیبی آینده و با تأکید ویژه بر بافت آموزش‌وپرورش ایران انجام شده است. روش: پژوهش با رویکرد کیفی و به روش تحلیل محتوای مرور نظام‌مند منابع علمی معتبر به همراه مطالعه موردی تطبیقی در سه مدرسه با بافت‌های متفاوت (برخوردار شهری، نیمه‌برخوردار شهری و محروم روستایی) و تحلیل آماری داده‌های دسترسی دیجیتال انجام شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد در آینده آموزش ترکیبی، نقش معلم از «منبع و انتقال‌دهنده دانش» به «طراح تجربه یادگیری، راهنمای فرآیند و مربی» تحول می‌یابد. هم‌زمان، نقش یادگیرنده نیز از «گیرنده منفعل» به «سازنده فعال دانش» تغییر می‌کند که نیازمند تقویت مهارت‌های خودتنظیمی است. مطالعه موردی نشان داد چالش‌های اصلی این گذار شامل شکاف دیجیتالی عمیق بین مناطق برخوردار و نابرخوردار، مقاومت خانواده‌ها، و کمبود مدل‌های توسعه حرفه‌ای مؤثر برای معلمان است. تحلیل آماری داده‌های مرکز آمار ایران (1402) نشان داد تنها ۵۳٪ دانش‌آموزان دارای وسیله اختصاصی برای یادگیری دیجیتال هستند که این رقم در مناطق محروم به ۲۸٪ کاهش می‌یابد. نتیجه‌گیری: موفقیت آموزش ترکیبی در ایران در گرو توانمندسازی معلم و یادگیرنده و تدوین سیاست‌های بومی با توجه به اقتضائات فرهنگی و ساختاری کشور است.
کلیدواژه ها
آموزش ترکیبی، تحول نقش معلم، یادگیرنده فعال، خودتنظیمی، شکاف دیجیتالی، مطالعه موردی، عدالت آموزشی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر