هوش مصنوعی در آموزش علوم دوره متوسطه اول: مرور فرصت‌ها، چالش‌ها و راهبردهای بومی‌سازی در آموزش‌وپرورش ایران
کد مقاله : 1437-FUTURESTUDIES
نویسندگان
زهرا دانشجو *
آموزش و پرورش منطقه 14 تهران، دبیرستان شهید اردستانی
چکیده مقاله
تحول دیجیتال در هزاره سوم، تمامی ساحت‌های حیات بشری را متأثر ساخته و نظام‌های آموزشی را در خط مقدم دگرگونی قرار داده است. این مقاله با هدف مرور جامع فرصت‌ها، چالش‌ها و راهبردهای بومی‌سازی هوش مصنوعی (AI) در آموزش علوم تجربی دوره متوسطه اول ایران، به دلیل نقش حیاتی این مقطع در شکل‌گیری تفکر انتزاعی نوجوانان، تدوین شده است. پژوهش حاضر بر مبانی نظریه سازنده‌گرایی اجتماعی استوار است که در آن هوش مصنوعی در نقش «دیگریِ داناتر» (MKO) عمل کرده و با ارائه داربست‌های آموزشی دقیق، دانش‌آموزان را در منطقه تقریبی رشد (ZPD) هدایت می‌کند. این فناوری یادگیرندگان را از حالت‌های غیرفعال به سطوح «سازنده» و «تعاملی» بر اساس چارچوب ICAP سوق می‌دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد ادغام سیستم‌های آموزش‌یار با فناوری‌های نوظهور منجر به تجسم مفاهیم انتزاعی و افزایش معنادار میانگین نمرات یادگیری از 70.72 به 87.92 می‌گردد. همچنین، هوش مصنوعی با شناسایی سریع کج‌فهمی‌های علمی و شخصی‌سازی مسیر یادگیری، پتانسیل بالایی در تحقق عدالت آموزشی و ارتقای مهارت‌های قرن بیست و یکم نظیر تفکر انتقادی و حل مسئله دارد. با این حال، پیاده‌سازی ملی با چالش‌هایی همچون وابستگی شناختی، سوگیری الگوریتمی، شکاف دیجیتال و موانع فرهنگی مانند «فاصله قدرتی بالا» در کلاس‌های ایرانی روبروست. راهبردهای عملیاتی پیشنهادی شامل توسعه زیرساخت‌های ملی نظیر «شاد پلاس»، تدوین سند ملی هوش مصنوعی و توانمندسازی معلمان با رویکرد «انسان در حلقه» است. موفقیت نهایی این فناوری در گروی همزیستی هوشمندانه میان انسان و ماشین برای پرورش نسلی خلاق، متفکر و اخلاق‌مدار در بافتار ملی ایران است.
کلیدواژه ها
هوش مصنوعی در آموزش علوم آموزش علوم تجربی دوره متوسطه اول یادگیری شخصی‌سازی‌شده سازنده‌گرایی اجتماعی بومی‌سازی فناوری آموزشی عدالت آموزشی هوش مصنوعی مولد
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر