| نقش و کاربرد هوش مصنوعی در تحول آموزش ادبیات فارسی: فرصتها، چالشها و الزامات پداگوژیک |
| کد مقاله : 1402-FUTURESTUDIES |
| نویسندگان |
|
سیده اعظم حسینی * هیئت علمی |
| چکیده مقاله |
| پیشرفت شتابان فناوریهای دیجیتال و ظهور هوش مصنوعی در دهههای اخیر، دگرگونیهای عمیقی در عرصههای مختلف از جمله آموزش ایجاد کرده است. آموزش ادبیات فارسی بهعنوان یکی از ارکان هویت فرهنگی و زبانی ایران، از این تحول مستثنا نبوده و با پرسشهای بنیادینی درباره چیستی، چرایی و چگونگی بهکارگیری این فناوریها مواجه شده است. این مقاله با هدف بررسی جامع و چندوجهی نقش هوش مصنوعی در آموزش ادبیات فارسی، به روش مروری‑تحلیلی و با اتکا بر پژوهشهای شاخص داخلی و منابع معتبر بینالمللی تدوین شده است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، در زمره تحقیقات توصیفی-تحلیلی قرار میگیرد. برای دستیابی به درک عمیق و چندجانبه از چالشهای موجود در آموزش زبان و ادبیات فارسی، از یک رویکرد (کیفی-کمی) استفاده شده است. یافتهها نشان میدهد که هوش مصنوعی میتواند با شخصیسازی یادگیری، ارائه بازخورد فوری و هدفمند، تحلیل خودکار متون ادبی، شبیهسازی فضاهای تاریخی و ادبی، و دموکراتیکسازی دسترسی به منابع، تحولی شگرف در مهارتهای خواندن، نوشتن، تحلیل شعر و نقد ادبی ایجاد کند. با این حال، چالشهایی نظیر خطر کاهش تعمیق شناختی، مسئله اصالت و تقلب فکری، شکاف دیجیتال و نیاز به بازتعریف نقش معلم، استفاده مسئولانه از این فناوریها را ضروری میسازد. مقاله با تأکید بر ضرورت ایجاد «همزیستی پداگوژیک» میان تواناییهای تحلیلی ماشین و بینش انسانی معلم، نتیجه میگیرد که موفقیت در این مسیر در تلفیق هوشمندانه، نقادانه و اخلاقی آن با اهداف والای آموزش ادبیات فارسی نهفته است. در پایان، پیشنهاداتی برای سیاستگذاران آموزشی، برنامهریزان درسی، معلمان و پژوهشگران ارائه میگردد. |
| کلیدواژه ها |
| هوش مصنوعی، آموزش ادبیات فارسی، شخصیسازی یادگیری، فناوری آموزشی، نقد ادبی دیجیتال، سواد دیجیتال، یادگیری ترکیبی. |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
