معماری و خوشنویسی اسلامی و نقش نمادین آن در شکل‌دهی باورهای دینی
کد مقاله : 1334-FUTURESTUDIES
نویسندگان
سیده مولود صادق نیا *1، محمد شفیق اسکی2، سیده هستی نوراشرف الدین3
1دانشجو فرهنگیان
2استاد و هئیت علمی دانشگاه
3دانشجو
چکیده مقاله
معماری و خوشنویسی اسلامی دو هنر برجسته تمدن اسلامی هستند که فراتر از جنبه زیبایی‌شناختی، نقش عمیقی در انتقال و شکل‌دهی باورهای دینی ایفا می‌کنند. این پژوهش با رویکرد تطبیقی، رابطه متقابل این دو هنر را بررسی می‌کند و بر نقش نمادین آن‌ها در تقویت مفاهیم توحید، تقدس و عرفان تمرکز دارد. مسئله اصلی پژوهش کمبود مطالعات مقایسه‌ای مستقیم میان معماری (به عنوان فضای کالبدی معنوی) و خوشنویسی (به عنوان زبان بصری کلام الهی) در بیان باورهای دینی است. هدف پژوهش شناسایی شباهت‌ها و تفاوت‌های نمادگرایی مشترک (هندسه، تکرار الگوها، حرکت خط و کتیبه‌ها) و تأثیر آن‌ها بر ایمان فردی و جمعی مسلمانان از طریق مشاهده و تعامل با فضا و متن است. روش پژوهش کیفی-تطبیقی بوده و بر تحلیل محتوای منابع تاریخی، هنری و نمادشناختی تکیه دارد، با تمرکز بر مثال‌های موردی مانند کتیبه‌های مسجد الحمرا و بناهای صفوی. یافته‌ها نشان می‌دهد که ادغام خوشنویسی در عناصر معماری به عنوان قرآن بصری عمل کرده و باورهای توحیدی را از طریق نمادهای وحدت، کثرت و بی‌نهایت تقویت می‌نماید. در نتیجه، این دو هنر نه تنها مکمل یکدیگرند، بلکه ابزار قدرتمندی برای حفظ و انتقال هویت دینی در فرهنگ اسلامی به شمار می‌روند و ظرفیت احیای معنویت در زمان حال را دارند. پیشنهاد می‌شود پژوهش‌های آینده بر مطالعات تجربی تمرکز کنند، مانند بررسی تأثیر کتیبه‌های خوشنویسی در مساجد بر باورهای دینی افراد از طریق پرسشنامه. همچنین، سیاست‌گذاران فرهنگی ادغام این هنرها را در برنامه‌های آموزشی و رسانه‌ای ترویج کنند تا باورهای دینی نسل جوان تقویت شود.
کلیدواژه ها
معماری اسلامی، خوشنویسی، رویکرد تطبیقی، نمادگرایی، باورهای دینی، توحید، تقدس
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر