نگرش‌ها و تجربه‌های دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم درباره استفاده از چت‌جی‌پی‌تی در یادگیری
کد مقاله : 1329-FUTURESTUDIES
نویسندگان
لادن حاجی‌انوری *1، محیا زارع‌نسب2
1دانشجوی کارشناسی ارشد تکنولوژی آموزشی، گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
2دانشجوی دکتری تکنولوژی آموزشی، گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
چکیده مقاله
گسترش هوش مصنوعی مولد، به‌ویژه چت‌جی‌پی‌تی، تجربه یادگیری دانش‌آموزان را دگرگون کرده و پرسش‌هایی درباره عاملیت یادگیرنده و خودتنظیمی ایجاد نموده است. هدف این پژوهش، تبیین استفاده دانش‌آموزان متوسطه دوم از چت‌جی‌پی‌تی در فرایند یادگیری و شناسایی شرایط، راهبردها و پیامدهای مرتبط با آن بود. مطالعه با رویکرد کیفی و روش نظریه داده‌بنیاد انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۴ دانش‌آموز متوسطه دوم شهرستان ابهر بودند که تجربه استفاده از چت‌جی‌پی‌تی در فعالیت‌های درسی داشتند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با استفاده از مراحل کدگذاری باز،محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد گرایش دانش‌آموزان به استفاده از چت‌جی‌پی‌تی تحت تأثیر فشارهای تحصیلی، نیازهای شناختی و خودتنظیمی، جذابیت فناوری و کمبود حمایت‌های آموزشی شکل می‌گیرد. فرهنگ مدرسه، نگرش معلمان، حمایت خانواده و زیرساخت‌های فناورانه به‌عنوان شرایط زمینه‌ای، و باورهای اخلاقی، سطح خودکارآمدی، مهارت کار با ابزار و میزان آگاهی از محدودیت‌های آن به‌عنوان شرایط مداخله‌گر، کیفیت استفاده را جهت‌دهی می‌کنند. در پاسخ به این شرایط، راهبردهایی نظیر آموزش سواد هوش مصنوعی، نهادینه‌سازی اصول اخلاقی، بازطراحی تدریس و ارزشیابی و سیاست‌گذاری مدرسه‌ای می‌تواند استفاده مسئولانه و یادگیری‌محور را تقویت کند. پیامدهای شناسایی‌شده نشان می‌دهد چت‌جی‌پی‌تی می‌تواند به تعمیق فهم مفاهیم، افزایش دسترسی به بازخورد و تقویت یادگیری مستقل منجر شود، اما در صورت فقدان راهنمایی و هدایت، احتمال وابستگی شناختی، کاهش تلاش ذهنی و تضعیف تفکر انتقادی نیز وجود دارد. در مجموع، نتایج نشان می‌دهد کاربست چت‌جی‌پی‌تی در آموزش متوسطه نه پدیده‌ای ذاتاً مثبت یا منفی، بلکه فرایندی زمینه‌مند و قابل هدایت است که نیازمند رویکردهای آموزشی توانمندساز و اخلاق‌محور است.
کلیدواژه ها
هوش مصنوعی مولد، چت‌جی‌پی‌تی، یادگیری، دانش‌آموزان متوسطه دوم
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی