تحلیل محتوای کیفی نگرش معلمان نسبت به هوش مصنوعی در آموزش: فرصت‌ها، تهدیدها و پیش‌شرط‌های پذیرش
کد مقاله : 1209-FUTURESTUDIES
نویسندگان
فرناز فضلعلی *1، شیرین مالمیر2، فریده تیموری3، فاطمه سلیمانی4
1دانشجوی کارشناسی پیوسته آموزش کار و فناوری دانشگاه بنت الهدی صدر قزوین
2آموزگار ابتدایی آموزش و پرورش تویسرکان، همدان، ایران
3آموزگار آموزش و پرورش تویسرکان ، همدان، ایران
4آموزگار آموزش و پرورش تویسرکان، همدان، ایران
چکیده مقاله
این پژوهش با هدف تحلیل نگرش معلمان نسبت به نقش هوش مصنوعی در آموزش و شناسایی فرصت‌ها، تهدیدها و پیش‌شرط‌های پذیرش آن انجام شد. با توجه به نقش محوری معلمان در ادغام فناوری‌های نوین و خلأ پژوهشی در درک تجربه زیسته آنان در بافت ایرانی، این مطالعه کیفی با روش پدیدارشناسی تفسیری به اجرا درآمد. مشارکت‌کنندگان شامل 32 معلم ، معاون و مدیر آموزشی شهر تویسرکان بودند که به روش نمونه‌گیری هدفمند با حداکثر تنوع انتخاب شدند و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری و با استفاده از تحلیل تماتیک مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌ها نشان داد نگرش معلمان ساختاری سه‌بعدی و دوسوگرا دارد: نخست، هوش مصنوعی به مثابه تسهیل‌گر و فرصت تحول (شامل کارآمدسازی فرآیندهای اداری، امکان شخصی‌سازی یادگیری و غنی‌سازی محیط آموزشی)؛ دوم، هوش مصنوعی به مثابه تهدید و چالش (شامل تهدید هویت حرفه‌ای معلم، دغدغه‌های اخلاقی و امنیت داده، تعمیق شکاف دیجیتالی و تضعیف مهارت‌های انسانی)؛ و سوم، پیش‌شرط‌های ضروری برای گذار امن (شامل توانمندسازی همه‌جانبه معلمان، تدوین چارچوب اخلاقی-حقوقی شفاف و تأکید بر نقش مکمل و رهبری انسانی معلم). در نتیجه‌گیری مشخص شد که پذیرش مسئولانه هوش مصنوعی در گرو توجه همزمان به فرصت‌ها و تهدیدهای آن و فراهم‌آوردن پیش‌نیازهای انسانی، آموزشی و اخلاقی است. بنابراین، سیاست‌گذاری در این حوزه باید بر پایه درک چندلایه نگرش معلمان و زمینه‌یابی بومی استوار گردد تا از مقاومت در برابر تغییر و تشدید نابرابری جلوگیری شود.
کلیدواژه ها
هوش مصنوعی، نگرش معلمان، تحلیل محتوای کیفی، آموزش، فرصت‌ها و تهدیدها، پذیرش فناوری.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی