تحلیل محتوای کیفی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش: دلالت‌هایی برای بازنگری برنامه‌های درسی تربیت معلم

کد مقاله : 1171-FUTURESTUDIES

نویسندگان

امیرحسین علیزاده رحمانلو * آموزش پرورش

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف تفسیر آینده‌نگرانه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و استخراج دلالت ‌های راهبردی آن برای بازنگری برنامه درسی تربیت معلم انجام شد. این مطالعه درصدد پرکردن شکاف پژوهشی میان «متن اسناد بالادستی» و «چشم انداز آینده‌پژوهی» در حوزه تربیت معلم است. روش پژوهش، کیفی و از نوع تحلیل محتوای مضمونی (تماتیک) است که بر اساس الگوی براون و کلارک (۲۰۰۶) اجرا گردید. جامعه پژوهش، متن کامل سند تحول بنیادین بود که به شیوه هدفمند انتخاب شد. فرآیند تحلیل در سه مرحله نظام‌مند کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام پذیرفت. یافته‌های کلیدی پژوهش، چهار مضمون آینده‌ساز را آشکار ساخت: 1.تربیت انسان تاب‌آور، چابک و یادگیرنده مادام‌العمر برای مواجهه با پیچیدگی‌های جهان آینده، 2.تحول نقش معلم از انتقال‌دهنده محفوظات به «مربی»، «پژوهشگر عمل‌گرا» و «معمار موقعیت‌های یادگیری»، 3.گذار به سمت برنامه درسی زنده، منعطف، مسئله‌محور و عدالت‌محور، و 4. به‌کارگیری فعال، خردمندانه و انتقادی فناوری‌های نوین به عنوان ابزاری در خدمت تحقق اهداف تربیتی. این مضامین در کنار هم، الگویی منسجم برای بازتعریف شایستگی‌های حرفه‌ای معلم در افق دهه آینده ارائه می‌دهند. نوآوری متمایز این پژوهش در ایجاد پیوند سه‌گانه بین «متن سند تحول» (مبنا)، «رویکرد آینده‌پژوهی» (چارچوب) و «طراحی برنامه درسی» (خروجی عملی) است. نتیجه نهایی تأکید دارد که این الگو می‌تواند به عنوان پایه علمی برای اقدامات عملی در دانشگاه فرهنگیان، از جمله بازنگری سرفصل‌ها و طراحی نظام ارزشیابی مبتنی بر شایستگی، مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها

سند تحول بنیادین، آینده‌پژوهی آموزشی، تحلیل مضمون، شایستگی معلمی، برنامه درسی تربیت معلم، طراحی برنامه درسی، نوآوری آموزشی.

وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر