آینده‌پژوهی برنامه درسی برای پرورش مهارت‌های قرن بیست و یکم در نظام‌های آموزشی در حال گذار
کد مقاله : 1089-FUTURESTUDIES
نویسندگان
محمدرضا تابان *
کارمند دانشگاه فرهنگیان
چکیده مقاله
تحولات پرشتاب فناوری‌های نوین، جهانی‌شدن اقتصاد و تغییرات اجتماعی در دهه‌های اخیر، ضرورت بازاندیشی درنظام‌های آموزشی را بیش از پیش آشکار ساخته است. در چنین شرایطی، آموزش و پرورش دیگر نمی‌تواند صرفاً به انتقال دانش سنتی بسنده کند، بلکه باید دانش‌آموزان را برای زندگی در جهانی پیچیده، پویا و غیرقابل پیش‌بینی آماده سازد. مهارت‌های قرن بیست‌ویکم – شامل تفکر انتقادی، خلاقیت، همکاری، سواد دیجیتال و یادگیری مادام‌العمر – به‌عنوان شایستگی‌های کلیدی برای موفقیت فردی و اجتماعی شناخته شده‌اند OECD, 2018). با این حال، نظام‌های آموزشی در حال گذار، مانند ایران و بسیاری از کشورهای مشابه، با چالش‌های جدی در تحقق این مهارت‌ها مواجه‌اند.
این پژوهش با رویکرد ترکیبی (کیفی–کمی) و بهره‌گیری از آینده‌پژوهی، به بررسی چالش‌ها و فرصت‌های ادغام مهارت‌های قرن بیست‌ویکم در برنامه‌های درسی پرداخته است. داده‌های کیفی از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۲۵ نفر از خبرگان آموزشی گردآوری شد و داده‌های کمی نیز از طریق پرسشنامه استاندارد لیکرت ۵ درجه‌ای در میان ۳۰۰ معلم و مدیر مدارس متوسطه جمع‌آوری گردید. تحلیل داده‌های کیفی نشان داد که مضامین شامل شکاف سیاست و عمل، نقش معلم، ناکارآمدی ارزشیابی سنتی، ضرورت ادغام فناوری نوین آموزشی و اهمیت آینده‌پژوهی هستند.
نوآوری این پژوهش در ترکیب آینده‌پژوهی با ارزشیابی عملکردی و تمرکز بر شرایط خاص نظام‌های آموزشی در حال گذار است. نتایج می‌تواند به سیاست‌گذاران، طراحان برنامه درسی و معلمان کمک کند تا مسیر تحول آموزشی را با دقت بیشتری هدایت کنند و نسل آینده را برای زندگی و کار در جهانی پیچیده آماده سازند.
کلیدواژه ها
آینده‌پژوهی، مهارت‌های قرن بیست‌ویکم، برنامه‌درسی، نظام‌های آموزشی در حال گذار، ارزشیابی، فناوری آموزشی، توانمندسازی معلمان
وضعیت: پذیرفته شده